Từ vựng tiếng Trung chủ đề Tết ông Công ông Táo

19/01/2017 00:00 8.118 xem 0 bình luận
 
TỪ VỰNG TIẾNG TRUNG NGÀY ÔNG CÔNG ÔNG TÁO
 
1.灶君节 zào jūn jié: Tết ông Công ông Táo
2.农历12月23日 Nónglì 12 yuè 23 rì: Ngày 23 tháng chạp
3.送 Sòng: Đưa, tiễn
4.上天 shàngtiān: Chầu trời
5.玉皇大帝 Yùhuángdàdì: Ngọc hoàng đại đế
6.男曹星 Nán cáo xīng: Nam Tào
7. 北斗星 Běidǒuxīng: Bắc Đẩu
8. 鲤鱼 Lǐyú: Cá chép
9. 烧香/上香 Shāoxiāng/shàng xiāng: Đốt hương/thắp hương
10. 放生 Fàngshēng: Phóng sinh
11. 拜谒 Bàiyè: Bái kiến tiengtrung anhduong
12. 烧纸钱 Shāo zhǐqián: Đốt vàng mã
13. 保佑 Bǎoyòu: Phù hộ
14. 供奉 Gòngfèng: Cúng
15. 恳求 Kěnqiú: Cầu xin
 
23-12 (Âm lịch): 灶君节 Zào jūn jié: Ông Công Ông Táo
 
TÁO QUÂN - Sự khác nhau trong phong tục Trung Quốc và Việt Nam
 
Táo quân 灶君 [zào jūn], người Trung Quốc quen gọi là 灶神 [zào shén] (Táo thần) hay 灶王 [zào wáng] (Táo vương), là nhân vật đã xuất hiện từ lâu đời trong dân gian Trung Hoa. Từ thời nhà Thương (TK17 - TK11 TCN) đã có ghi nhận về Táo thần, và được liệt vào Ngũ tự 五祀 (năm vị thần được cúng bái theo truyền thống của người Hán cổ). Táo thần được coi là vị thần coi quản việc bếp núc (灶 táo - có nghĩa là cái bếp), tức là người "quan sát" cuộc sống gia đình của nhà đó, là người nắm rõ cách "ăn ở" của người trong nhà. Tương truyền Táo thần có hai vị "thư ký" được gọi là Thiện quán 善罐 và Ác quán恶罐, trong đó một vị ghi chép lại những việc thiện của người nhà đó, còn một vị ghi lại những việc xấu.
 
>>>>Xem thêm:
 
Theo tương truyền của dân gian Trung Quốc, vào ngày 24 tháng chạp (âm lịch) 腊月二十四, Táo thần sẽ rời trần gian để lên trời "báo cáo" với Ngọc hoàng thượng đế 玉皇上帝 [yùhuáng shàngdì] về những việc mà gia đình đó đã làm trong cả năm đó (gọi là "từ Táo" 辞灶). Vào ngày này, các gia đình thường làm lễ "tiễn Táo" 送灶 [sòng zào] (hay tế táo祭灶 [jì zào]), và làm cơm cúng để mong "bác Táo" báo cáo nhiều việc tốt cho Ngọc hoàng. Theo tương truyền thì "người làm nhiều việc tốt, 3 năm sau, phúc thọ ắt giáng từ trên trời xuống; kẻ mắc nhiều tội lỗi, 3 năm sau, tai ương ắt giáng từ trên trời xuống" (功多者,三年之后,天必降之福寿;过多者,三年之后,天必降之灾殃。), chính vì thế trong cơm cúng Táo, các gia đình thường cúng rượu để Táo say rồi, quên hết mọi chuyện, và kẹo mạch nha (kẹo để cúng Táo gọi là 灶糖, một loại kẹo tương tự kẹo mạch nha) để Táo ăn rồi chỉ nói toàn những lời ngọt, kể toàn việc tốt, và cũng để miệng bị dính lại, không "lải nhải" được nhiều :v
 
Về ngày "tiễn Táo", nhiều sách vở ghi chép đa phần các địa phương ở Trung Quốc đều "cúng Táo" vào ngày 24 tháng chạp (Âm lịch), đây là điểm khác biệt lớn nhất so với truyền thống "cúng Táo" của người Việt, chỉ có một số ít địa phương của Trung Quốc là "tiễn Táo" vào ngày 23. Tuy nhiên cũng rất nhiều nơi tương truyền rằng gia đình nhà quan lại vương quyền thì "tiễn" ngày 23, còn người dân thường thì "tiễn" ngày 24, và nếu "chẳng may" mà... quên cúng thì muộn nhất là cúng ngày 25 (vì ngày làm "lễ báo cáo" là sớm ngày 25), tuyệt đối không được cúng ngày 26, còn ngày 27, 28 chỉ dành cho những kẻ "vô lại" (君廿三民廿四,乌龟王八廿七廿). Ngoài ra một số nơi còn có tục là phụ nữ không được "cúng Táo" mà phải là đàn ông (男不拜月,女不祭灶 nam không cúng rằm, nữ không cúng táo), còn với người Việt thì không quá cầu kỳ việc này, thậm chí mọi việc cúng bái thần thánh đều mặc định là để phụ nữ lo (đàn ông chỉ lo cúng gia tiên). Và vào đêm 30 còn tiếp tục làm lễ "đón Táo" trở về 接灶 để bắt đầu một năm mới cùng gia đình.
 
Về "tạo hình" của Táo thần, rốt cuộc Táo thần là "ông" hay "bà" thì có nhiều ghi chép khác nhau. Một số sách ghi chép Táo thần là phụ nữ, thậm chí còn là... gái xinh trẻ đẹp, lại có sách ghi chép Táo thần là "ông". Trong những bức tranh còn truyền lại của người Hán thì thường là vẽ Táo thần là gồm có "một ông một bà", thậm chí "một ông hai bà". Còn với người Việt, Táo quân theo tín ngưỡng VN có nguồn gốc từ ba vị thần là Thổ công, Thổ địa, Thổ kỳ (theo Lão giáo 老教), và là "hai ông một bà", người Việt vẫn gọi "ông Công ông Táo" là ám chỉ ông Thổ công (là người trông coi việc bếp), khi cúng vẫn cúng đủ 3 bộ quần áo và 3 cá chép cho "hai ông một bà" làm "phương tiện" lên trời.
 
Nói về "phương tiện giao thông", theo tương truyền của dân gian VN thì Táo quân sẽ cưỡi cá chép vàng vào ngày 23 để lên trời, còn dân gian Trung Quốc không có ghi chép về "phương tiện" của Táo thần, nên trong cơm cúng Táo người ta cúng thịt, cá như là một món ăn, chứ không phải cúng cá để làm "phương tiện" cho Táo thần, và cũng không có tục thả cá chép phóng sinh.
Ngày 23 tháng chạp (ÂL) được gọi là "tiểu niên" 小年 [xiǎo nián], tức tính đến ngày này, được coi như là đã hết năm, và từ ngày "tiểu niên" đến đêm "trừ tịch" 除夕 [chú xī] (tức đêm giao thừa) là tiến hành các hoạt động để tiễn năm cũ và đón năm mới. Dân gian Trung Quốc có tương truyền: 二十三,祭灶神;二十四,写大字;二十五,扫尘土;二十六,烀猪肉;二十七;杀年鸡;二十八,把面发;二十九,帖倒酉;三十夜,守一宿。(Dịch ý: hai mươi ba cúng Táo, hai mươi tư viết chữ (để treo ngày tết), hai mươi lăm quét bụi, hai mươi sáu nấu lợn, hai mươi bẩy giết gà, hai mươi tám làm mì (ăn mì vào ngày lễ tết là tục lệ của người Trung Quốc), hai mươi chín dán câu đối, đêm ba mươi "thủ" ở nhà (tức đêm 30 ko ra khỏi nhà))
 
Đối với người Trung Quốc, không phải địa phương nào cũng coi trọng lễ "cúng Táo", thậm chí chỉ có một số ít gia đình duy trì lễ này (thường là khu vực phía nam). Đa phần chỉ duy trì thói quen dọn dẹp nhà cửa, viết chữ, mổ lợn giết gà để chuẩn bị năm mới. Với người Trung Quốc, trước ngày mùng 1 tết chỉ có một nghi thức được coi là quan trọng, đó là ăn bữa cơm tất niên 年饭 [nián fàn] (còn gọi là bữa cơm đoàn tụ 团圆饭 [tuányuán fàn]) vào đêm giao thừa 除夕, là nghi thức đặc biệt quan trọng đối theo quan niệm của người Trung Quốc.
 
XEM THÊM CÁC BÀI LIÊN QUAN:
 
 
 
 

TRUNG TÂM TIẾNG TRUNG ÁNH DƯƠNG 

Địa chỉ: Số 12, ngõ 39, Hồ Tùng Mậu, Mai Dịch, Cầu Giấy Hà Nội

Emailtiengtrunganhduong@gmail.com

Hotline097.5158.419 ( Cô Thoan)